در حساب ابجد هر یک از حروف عربی نماینده عددی است که عبارتند از :

ابجد ـ هوز ـ حطی ـ کلمن ـ سعفض ـ قرشت ـ ثخذ ـ ضظغ

شماره هر یک از این حروف چنین است :

الف= 1 ـ ب= 2 ـ ج= 3 ـ د= 4 ـ هـ= 5 ـ و= 6 ـ ز= 7 ح= 8 ط= 9 ی= 10 ـ ک= 20 ـ ل= 30 ـ م= 40 ـ ن=50 ـ س= 60 ـ ع= 70 ف= 80 ـ ض= 90 ـ ق= 100ـ ر= 200 ـ ش= 300 ت= 400

ث= 500 ـ خ= 600 ـ ذ= 700 ـ ض= 800 ظ= 900ـ غ= 1000

حساب ابجد از قرن ششم هجری وارد ادبیات ما شد و اغلب شعرا برای ساختن ماده تاریخ یا معما و.... از حساب ابجد کمک می گرفتند .

منظور از ماده تاریخ آن است که مجموعه حروف یک عبارت یا شعر و یا کلمه عبارت از تاریخ یک واقعه مهم مورد نظر باشد.

وقایع مهم تاریخی نیز در یک کلمه یا جمله معروفی خلاصه شده است . مثل جمله معروف (عدل مظفر) که مطابق با سال مشروطیت ایران یعنی 1324 هجری قمری می باشد . بصورت زیر:

104=30+4+70= عدل

1220=200+80+900+40= مظفر

یکی از شاعران نیز در مورد بنای «چهار باغ» اصفهان گفته است:

عجب چهار باغیست عشرت افزای گرش ثانی خلد گویند شاید

چو تاریخ آن دل طلب کرد، گفتم ( نهالش بکام دل شه بر آید )

386=300+30+1+5+50= نهالش

63=40+1+20+2= بکام

339=5+300+30+4= دل شه

217=4+10+1+200+2= برآید